Telegram grupları ve Discord sunucuları, çok sayıda kullanıcının yazılı mesaj, ses, görüntü, dosya ve bağlantı paylaşabildiği iletişim ortamlarıdır. Bu platformlarda suç işlendiğinde bağımsız bir “Telegram suçu” veya “Discord suçu” oluşmaz. Ceza sorumluluğu, Türk Ceza Kanunu ve ilgili özel kanunlarda düzenlenen suç tipleri üzerinden belirlenir.
Telegram ve Discord gruplarında işlenen suçlar bakımından platformun teknik yapısı yine de hukuki değerlendirmeyi doğrudan etkileyebilir. Grubun kim tarafından kurulduğu, kullanıcıların hangi yetkilere sahip olduğu, mesajları kimin gönderdiği, belirli kanalların hangi amaçla oluşturulduğu, botların nasıl çalıştığı, dosyaların kim tarafından yüklendiği ve para hareketlerinin kim tarafından yönetildiği kişinin fiille bağlantısını gösterebilir.
Ceza sorumluluğunun şahsiliği gereğince bir grupta bulunmak, başka üyelerle iletişim kurmak veya yönetici yetkisine sahip olmak tek başına diğer kullanıcıların işlediği suçlardan sorumluluk doğurmaz. Her kullanıcı bakımından suç teşkil eden fiile katılım, kast ve gerçekleştirilen somut hareket ayrıca belirlenmelidir. Özellikle yüzlerce veya binlerce kişinin bulunduğu gruplarda yalnızca üyelik listesi veya kullanıcı rolü üzerinden toplu ceza sorumluluğu kurulması mümkün değildir.
Telegram ve Discord Gruplarındaki Fiiller Ceza Hukukunda Nasıl Değerlendirilir?
Telegram ve Discord, birbirinden farklı teknik özelliklere sahip olsa da ceza hukuku bakımından esas alınan unsur kullanılan platform değil, gerçekleştirilen fiildir. Bir kullanıcı başka kişiye hakaret edebilir, tehdit mesajı gönderebilir, dolandırıcılık amacıyla sahte yatırım bağlantısı paylaşabilir, kişisel verileri yayımlayabilir veya suçtan elde edilen paranın aktarılması için hesap bilgileri sağlayabilir. Aynı iletişim ortamı tamamen hukuka uygun faaliyetler için de kullanılabilir.
Telegram kanalında yalnızca yöneticilerin içerik yayımlayabilmesi ile yüzlerce üyenin yazışabildiği bir grup aynı teknik yapıya sahip değildir. Discord sunucusunda ise farklı kullanıcı gruplarına ayrı roller verilmesi, belirli kanallara erişimin sınırlandırılması, moderatör yetkileri, botlar ve sesli kanallar suç isnadının değerlendirilmesinde anlam taşıyabilir. Teknik yetki kayıtları, kullanıcının belirli işlemleri yapabilecek durumda olduğunu gösterebilir fakat işlemi gerçekten onun gerçekleştirdiğini tek başına kanıtlamaz.
Grubun kapalı veya davet bağlantısıyla erişilebilir olması da içeride gerçekleştirilen fiilleri ceza hukukunun dışına çıkarmaz. Buna karşılık paylaşımın yalnızca belirli kişiler arasında kalması veya geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşması, isnat edilen suçun kanuni unsurlarına göre farklı hukuki sonuç doğurabilir.
Mesajın kendisi kadar dosya yükleme, ekran paylaşımı, sesli görüşme, bot komutu, davet bağlantısı, kanal oluşturma ve mesaj sabitleme gibi hareketler de incelenebilir. Özellikle organize biçimde işlenen suçlarda grup içindeki dijital hareketler, kişilerin birbirleriyle kurduğu ilişkiyi ve suçun gerçekleştirilmesine sundukları katkıyı ortaya koyabilir.
Telegram veya Discord Grubuna Üye Olmak Tek Başına Suç Mudur?
Türk Ceza Kanunu m. 20 uyarınca ceza sorumluluğu şahsidir ve kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz. Bu ilke, Telegram ve Discord grupları bakımından özellikle önemlidir. Bir kullanıcının suç içerikli mesajların bulunduğu bir gruba üye olması, gruptaki bütün paylaşımları benimsediğini veya suçlara katıldığını kendiliğinden göstermez.
Grupta Bulunmak ile Suça Katılmak Arasındaki Fark
Ceza sorumluluğu için kullanıcının kendi davranışı incelenmelidir. Suç planlamasına katılmak, hedef bilgisi sağlamak, mağdurlarla iletişim kurmak, ödeme hesabı temin etmek, suç konusu içeriği dağıtmak veya diğer üyelerin eylemlerini yönlendirmek üyelikten farklı nitelikte hareketlerdir.
Kullanıcının grupta ne kadar süre bulunduğu, hangi kanallara eriştiği, hangi mesajları gönderdiği, diğer kişilerle özel görüşmeleri ve suç teşkil eden faaliyetten menfaat sağlayıp sağlamadığı birlikte değerlendirilebilir. Yalnızca kullanıcı listesindeki ismin veya rumuzun görülmesi, suçun işlendiğine ilişkin kişisel bir fiilin yerine geçmez.
Mesajları Okumak, Tepki Vermek veya Sessiz Kalmak
Bir mesajı görmek veya suç içerikli konuşmalar karşısında sessiz kalmak da kural olarak suça iştirak anlamına gelmez. Kişinin başkasının suçunu engellememiş olması ile suçun işlenmesine bilerek katkı sağlaması aynı hukuki durumda değildir.
Emoji, reaksiyon veya kısa onay mesajları ise içerik ve bağlamından bağımsız değerlendirilemez. Bir mesaja tepki verilmiş olması tek başına müşterek faillik veya yardım etme için yeterli olmayabilir. Buna karşılık tepkinin suç planının kabulünü, talimatın alındığını veya suç işleme kararının kuvvetlendirildiğini gösterdiği başka kayıtlarla ortaya konulabiliyorsa ispat bakımından anlam kazanabilir.
Discord üzerindeki “admin”, “moderator”, “seller”, “verified” veya benzeri rol adları da hukuki sıfat değildir. Rol etiketi, kullanıcının teknik yetkileri ve grup içindeki konumu hakkında veri sağlayabilir ancak kişinin fail, yardım eden veya örgüt yöneticisi olup olmadığı ceza hukuku ölçütleriyle ayrıca belirlenir.
Telegram ve Discord Gruplarında Sık Karşılaşılan Suçlar
Telegram ve Discord üzerinde çok farklı suç tipleri işlenebilir. Platformların kapalı grup, özel kanal, dosya paylaşımı ve kimliğin gizlenmesine imkan veren kullanıcı adı yapıları özellikle dijital suçlarda kullanılabilmektedir.
Hakaret, Tehdit ve Şantaj
Grup mesajlarında kişiye yönelik aşağılayıcı ifadeler hakaret, hayatına veya vücut bütünlüğüne yönelik saldırı bildirimleri tehdit, kişinin şeref ve saygınlığına zarar verecek bilgilerin açıklanacağı belirtilerek menfaat sağlanmaya çalışılması ise şantaj suçunun unsurlarını oluşturabilir. Mesajın grup içinde yazılmış olması, suçun maddi ve manevi unsurlarının ayrıca araştırılması gereğini ortadan kaldırmaz.
Dolandırıcılık ve Sahte Yatırım Organizasyonları
Kripto para yatırımı, yüksek kazanç, ürün satışı, hesap alım satımı veya çeşitli hizmetler adı altında oluşturulan Telegram ve Discord toplulukları dolandırıcılık amacıyla kullanılabilir. Grup içinde güven oluşturmak için sahte kazanç görüntülerinin paylaşılması, mağdurların özel mesajlara yönlendirilmesi, para transferi yapılacak hesapların verilmesi ve daha sonra iletişimin kesilmesi halinde her kullanıcının dolandırıcılık planına sunduğu katkı ayrı belirlenmelidir.
Yasa Dışı Bahis ve Ödeme Organizasyonları
Yasa dışı bahis bağlantılarının dağıtılması, oyuncuların yönlendirilmesi, ödeme hesaplarının temin edilmesi, para transferlerinin koordine edilmesi veya bahis organizasyonu içinde görev alınması 7258 sayılı Kanun kapsamında ceza sorumluluğuna neden olabilir. Grubun yalnızca bahis üzerine konuşulan bir topluluk olması ile yasa dışı bahis faaliyetinin yürütüldüğü organizasyon olması aynı hukuki nitelikte değildir.
Kişisel Veriler, Özel İçerikler ve Bilişim Suçları
Telefon numarası, adres, kimlik bilgisi, hesap bilgileri veya başka kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde paylaşılması TCK m. 136 kapsamında değerlendirilebilir. Özel yazışmaların, mahrem görüntülerin veya ses kayıtlarının dağıtılması ise içeriğin niteliğine göre haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğine ilişkin suçları oluşturabilir.
Çalınmış hesap bilgilerinin paylaşılması, başka kullanıcıların hesaplarına izinsiz girilmesi, zararlı yazılım dağıtılması veya saldırı amacıyla teknik araç sağlanması bilişim suçları yönünden ayrıca incelenir. Çocukların cinsel istismarına ilişkin görüntülerin dağıtıldığı gruplarda ise müstehcenlik ve çocukların korunmasına ilişkin ceza hükümleri yanında kullanıcının içeriği bilerek elde edip etmediği, saklayıp saklamadığı ve başkalarına aktarıp aktarmadığı belirlenmelidir.
Telegram ve Discord Grup Yöneticilerinin Ceza Sorumluluğu
Bir Telegram grubunun veya Discord sunucusunun yöneticisi olmak, grupta işlenen bütün suçlardan sorumlu olmak anlamına gelmez. Ceza sorumluluğunun şahsiliği yöneticiler bakımından da geçerlidir. Başka bir kullanıcının gönderdiği mesaj, dosya veya bağlantı nedeniyle yöneticinin cezalandırılabilmesi için yönetici sıfatından bağımsız bir cezai sorumluluk nedeninin bulunması gerekir.
Yönetici Yetkisinin Suçun İşlenmesinde Kullanılması
Yöneticinin suç amacıyla özel kanal açması, mağdur listesi paylaşması, üyeler arasında görev dağılımı yapması, suç talimatlarını sabitlemesi, ödeme bilgilerini yönetmesi veya suçun gerçekleştirilmesi için bot kurması artık yalnızca teknik yöneticilik faaliyeti olarak görülemez. Bu hareketler suçun niteliğine göre faillik, azmettirme veya yardım etme hükümleri kapsamında değerlendirilebilir.
Örneğin dolandırıcılık amacıyla kurulan Discord sunucusunda yöneticinin mağdurları hedefleyen kanallar oluşturması, sahte mesaj şablonlarını hazırlaması ve para aktarılacak hesapları belirlemesi ile yalnızca sunucunun teknik ayarlarını yapan kişinin hukuki konumu aynı değildir. Benzer biçimde yasa dışı bahis grubunda ödeme organizasyonunu yöneten admin ile gruba moderasyon amacıyla eklenmiş kişinin katkısı ayrı değerlendirilmelidir.
Suç İçeriğini Silmemek Ceza Sorumluluğu Doğurur mu?
Yöneticinin mesaj silme veya kullanıcı çıkarma yetkisine sahip olması, üçüncü kişinin işlediği suçu engellemediği için otomatik ceza sorumluluğu oluşturmaz. Teknik müdahale imkanının varlığı ile başkasının fiilinden cezai sorumluluk farklı meselelerdir. Yöneticinin suçun işlenmesine katılımı veya kanundan kaynaklanan özel bir yükümlülüğü somut biçimde belirlenmelidir.
Buna karşılık suç içeriğinin bilerek sabitlenmesi, yeniden yayımlanması, daha geniş kullanıcı kitlesine ulaştırılması veya içeriği üreten kişiye dağıtım imkanı sağlanması pasif kalmanın ötesinde aktif katkı niteliği taşıyabilir. Yönetici sorumluluğu, “mesajı silebilirdi” varsayımı yerine yöneticinin kendi hareketleri üzerinden kurulmalıdır.
Grup Sahibi ile Moderatörün Konumu
Discord sunucusunun sahibi, administrator yetkisine sahip kullanıcı ve belirli kanalları yöneten moderatör farklı teknik yetkilere sahip olabilir. Telegram grubunda da kurucu, yönetici ve sınırlı yetkiye sahip adminler bulunabilir. Ceza soruşturmasında kullanıcıya verilen teknik yetkinin kapsamı tespit edilmeli, ardından bu yetkinin suç teşkil eden faaliyet için kullanılıp kullanılmadığı araştırılmalıdır.
Grup Üyelerinin Suça İştirak Sorumluluğu
Bir suçun Telegram veya Discord üzerinden birden fazla kişi tarafından gerçekleştirilmesi halinde Türk Ceza Kanunu’nun iştirak hükümleri uygulanabilir. TCK m. 37, suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştiren kişilerin fail olarak sorumluluğunu düzenler. Suç planı üzerinde ortak hakimiyet kuran ve icra hareketlerini birlikte gerçekleştiren kişiler müşterek fail kabul edilebilir.
TCK m. 38 kapsamında başka kişide suç işleme kararını oluşturan kişi azmettiren sıfatıyla sorumlu tutulabilir. Grup yöneticisinin üyelerden birini belirli bir hesaba saldırmaya, mağduru tehdit etmeye veya dolandırıcılık eylemini gerçekleştirmeye yönlendirmesi, koşulları varsa azmettirme niteliği taşıyabilir.
TCK m. 39 ise suç işleme kararını kuvvetlendirme, suç için araç sağlama veya fiilin gerçekleştirilmesini kolaylaştırma gibi katkıları yardım etme kapsamında düzenler. Mağdur bilgilerini temin etmek, saldırıda kullanılacak hesabı vermek, suç için gerekli teknik altyapıyı hazırlamak veya önceden anlaşarak suç sonrasında yardım sağlamak bu kapsamda değerlendirilebilir.
Katkının suçtan sonra ortaya çıkması her zaman iştirak anlamına gelmez. Suç işlenmeden önce kurulmuş bir anlaşma bulunmaksızın sonradan gerçekleştirilen davranışın ayrı bir suç oluşturup oluşturmadığı kendi kanuni unsurları üzerinden incelenmelidir.
Grup içindeki konuşmalar iştirak iradesinin belirlenmesinde güçlü delil oluşturabilir ancak mesajların bağlamı korunmalıdır. Kullanıcıların hangi tarihte gruba katıldığı, suç planını öğrenip öğrenmediği, hangi eyleme onay verdiği ve fiilen hangi görevi yerine getirdiği ayrıştırılmadan bütün grup üyelerinin ortak suç iradesiyle hareket ettiği kabul edilemez.
Telegram veya Discord Grubu Ne Zaman Suç Örgütü Olarak Değerlendirilebilir?
Bir Telegram grubunda veya Discord sunucusunda çok sayıda kişinin suç işlemesi, yapının kendiliğinden TCK m. 220 kapsamında suç örgütü sayılması için yeterli değildir. Suç işlemek amacıyla örgütün varlığı için en az üç kişinin bulunmasının yanında hiyerarşik yapı, devamlılık ve amaçlanan suçları işlemeye elverişli bir organizasyon aranır.
Tek bir dolandırıcılık eylemi için geçici biçimde bir araya gelen kişiler iştirak hükümleri kapsamında sorumlu olabilirken, belirsiz sayıda suçun işlenmesine yönelik süreklilik taşıyan ve üyeler arasında hiyerarşik ilişki bulunan yapılanma farklı hukuki nitelik taşır. Grup içindeki iş bölümü, emir ilişkileri, süreklilik, para akışı ve suç faaliyetinin organizasyon biçimi birlikte değerlendirilmelidir.
Platformdaki Rol Hiyerarşisi ile Örgütsel Hiyerarşi Aynı Değildir
Discord üzerinde “owner”, “administrator” veya “moderator” şeklinde teknik rol sıralaması bulunması, TCK m. 220 anlamında hiyerarşik örgüt yapısının kanıtı değildir. Teknik roller sunucunun yönetilmesi için oluşturulabileceği gibi suç faaliyetiyle hiçbir bağlantı taşımayabilir.
Örgütsel hiyerarşinin kabulü için kullanıcıların suç amacı etrafındaki ilişkisi araştırılmalıdır. Talimat verme ve alma düzeni, görevlerin dağıtılması, suç gelirlerinin paylaşılması, yeni üyelerin seçimi, faaliyetlerin denetlenmesi ve grubun suç işleme kapasitesini devam ettiren organizasyon yapısı bu değerlendirmede önem taşır.
Grup Yöneticisi ile Örgüt Yöneticisi Arasındaki Fark
Telegram admini veya Discord sunucu yöneticisi olmak, TCK m. 220 anlamında örgüt yöneticisi olmakla eşdeğer değildir. Örgüt yöneticiliği, teknik hesap yetkisinden değil, suç örgütünün faaliyetlerini sevk ve idare eden fiili konumdan kaynaklanır.
Bir kişinin suç hedeflerini belirlemesi, üyeleri yönlendirmesi, görev dağılımını yapması, faaliyetlerin devamını sağlaması ve örgütsel kararları yönetmesi örgüt yöneticiliğinin değerlendirilmesinde etkili olabilir. TCK m. 220 kapsamında örgüt yöneticisi sıfatı gerçekten belirlenirse, kanunun örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlara ilişkin özel sorumluluk hükmü de ayrıca uygulanabilir.
Sıradan suç ortaklığı ile örgüt yapılanması arasındaki hukuki ölçütler TCK m. 220 Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçu başlıklı yayınımızda ayrıca açıklanmaktadır.
Mesajı Paylaşmak, Sabitlemek ve Başka Gruplara Aktarmak
Telegram veya Discord grubunda suç teşkil ettiği ileri sürülen içeriğin ilk üreticisi ile aynı içeriği sonradan yayan kişinin ceza sorumluluğu aynı hukuki nedene dayanmak zorunda değildir. Başkasının mesajını başka gruba aktarmak, içeriği duyuru kanalında yeniden yayımlamak, mesajı sabitlemek veya bot aracılığıyla sürekli dağıtmak kişinin kendi fiili olarak ayrıca değerlendirilir.
Mesajın Başka Gruba Aktarılması
Bir kullanıcının grupta gördüğü içeriği başka bir Telegram grubuna veya Discord sunucusuna aktarması, yalnızca ilk mesajı yazan kişinin davranışının devamı olarak görülemez. Paylaşılan içeriğin niteliğine göre kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması, özel hayatın gizliliğinin ihlali, müstehcen içeriklerin dağıtılması veya başka bir suçun maddi unsurları yeni paylaşım bakımından ayrıca oluşabilir.
İçeriğin teknik olarak “forward” özelliğiyle aktarılması ile ekran görüntüsü alınarak yeniden yüklenmesi ceza sorumluluğu bakımından her zaman farklı sonuç doğurmaz. Esas mesele, kullanıcının hangi içeriği bilerek hangi kişilere ulaştırdığıdır. Otomatik yönlendirme sistemi kullanıldığı ileri sürülüyorsa sistemin kim tarafından kurulduğu, hangi mesajları hangi ölçütle aktardığı ve kullanıcının bu işleyiş üzerindeki hakimiyeti araştırılmalıdır.
Mesajın Sabitlenmesi ve Duyuru Kanalında Yayımlanması
Grup yöneticisinin başka bir kullanıcı tarafından gönderilmiş suç içerikli mesajı sabitlemesi, mesajı daha görünür hale getiren aktif bir davranıştır. Sabitleme işleminin ceza sorumluluğuna etkisi suç tipine ve yöneticinin kastına göre belirlenir. Yöneticinin içeriğin niteliğini bildiği, yayılmasını istediği ve teknik yetkisini bu amaçla kullandığı kanıtlanıyorsa yalnızca pasif moderasyon eksikliğinden söz edilemez.
Discord sunucusunda belirli içeriğin yalnızca sınırlı bir kanalda bulunması ile yöneticinin aynı içeriği bütün sunucuya açık duyuru kanalına taşıması da farklıdır. Erişim kapsamını bilinçli biçimde genişleten işlem, içeriğin yayılmasına yönelik kişinin kendi katkısını gösterebilir.
Davet Bağlantısı ile Yeni Üyelerin Gruba Alınması
Bir gruba davet bağlantısı paylaşmak kendi başına suç değildir. Davet işleminin belirli bir suçun işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla yapıldığı ve kullanıcıların suç faaliyetine dahil edilmesine hizmet ettiği kanıtlanırsa iştirak bakımından anlam kazanabilir. Grubun niteliğini bilmeden bağlantı paylaşan kişi ile suç faaliyetinin genişletilmesi için sistematik biçimde üye temin eden kişinin durumu aynı değildir.
Çocukların Yer Aldığı Gruplar ve Cinsel İçeriklere İlişkin Ceza Sorumluluğu
Telegram ve Discord gruplarında çocukların cinsel istismarına ilişkin görüntü, video veya başka materyallerin paylaşılması ağır ceza hukuku sonuçları doğurabilir. İçeriği üreten, gruba yükleyen, başka kişilere gönderen ve bilerek arşivleyen kişilerin fiilleri aynı olmayabilir. Her kullanıcı bakımından materyal üzerindeki fiili hakimiyet, içeriğin niteliğini bilip bilmediği ve gerçekleştirdiği işlem ayrı belirlenmelidir.
Gruba Gelen İçeriğin Cihazda Bulunması
Bir dosyanın kullanıcının telefonunda veya bilgisayarında bulunması, tek başına dosyanın bilerek indirildiğini ve saklandığını kanıtlamaz. Mesajlaşma uygulamalarının otomatik medya indirme, önbellek, senkronizasyon veya geçici dosya oluşturma özellikleri nedeniyle kullanıcının doğrudan kaydetme işlemi olmadan da cihaz üzerinde veri oluşabilir.
İncelemede dosyanın hangi klasörde bulunduğu, uygulama tarafından otomatik mı oluşturulduğu, kullanıcının dosyayı açıp açmadığı, başka kişilere gönderip göndermediği, favori veya arşiv alanına taşıyıp taşımadığı ve silme davranışları önem taşıyabilir. Yalnızca dosyanın fiziksel varlığından hareketle bilinçli bulundurma sonucuna ulaşılması teknik incelemeyi gereksiz hale getirmemelidir.
Discord ve NCMEC Bildirimleri
Discord, çocuk güvenliğine ilişkin potansiyel ihlallerden haberdar olduğunda kendi güvenlik incelemesini gerçekleştirebildiğini ve uygun gördüğü olaylarda National Center for Missing and Exploited Children bünyesindeki CyberTipline sistemine bildirim yaptığını açıklamaktadır. Böyle bir rapor, Türkiye ile bağlantılı kullanıcılar bakımından sonraki ceza soruşturmasının başlangıç verilerinden biri olabilir.
NCMEC raporunda hesap, mesaj, IP, tarih, saat veya dosyaya ilişkin teknik bilgiler bulunabilir. Raporun bulunması, ilgili kişinin suç teşkil eden içeriği bilerek oluşturduğu veya gönderdiği sonucunu tek başına doğurmaz. Hesabın gerçek kullanıcısı, içeriğin hangi işlemle platforma ulaştığı ve cihaz incelemesinin rapordaki verilerle uyumu araştırılmalıdır.
NCMEC raporlarının hukuki niteliği ve dijital içerikle şüpheli arasındaki bağın kurulmasına ilişkin açıklamalar NCMEC Davaları Hakkında Merak Edilenler başlıklı yayınımızda yer almaktadır.
Telegram ve Discord Yazışmalarının Dijital Delil Değeri
Telegram veya Discord konuşmalarının ceza soruşturmasına sunulması, mesaj içeriğinin gerçekliği ile mesajı gönderen kişinin kimliğinin ayrı ayrı ispatlanmasını gerektirir. Ekran görüntüsü bir konuşmanın belirli biçimde ekrana yansıdığını gösterebilir ancak görüntünün değiştirilmediğini, konuşmanın tamamını içerdiğini veya hesabı olay tarihinde belirli kişinin kullandığını kendiliğinden kanıtlamaz.
Ekran Görüntüleri ve Sohbet Dışa Aktarımları
Ekran görüntüsünde kullanıcı adı, profil fotoğrafı ve mesajın görünmesi ispat bakımından anlamlıdır. Kullanıcı adlarının değiştirilebilir olması, profil görsellerinin kopyalanabilmesi ve ekran görüntülerinin düzenlenebilmesi nedeniyle kaydın kaynağı ayrıca araştırılabilir.
Telegram sohbet dışa aktarımı veya Discord mesaj kayıtlarının teknik araçlarla alınması daha geniş veri sağlayabilir. Mesaj kimlikleri, zaman bilgileri, kanal veya sunucu bilgileri ve dosya bağlantıları kaydın doğrulanmasına yardımcı olur. Dışa aktarılan dosyanın kim tarafından, hangi cihazdan ve hangi yöntemle oluşturulduğunun bilinmemesi ise kaydın güvenilirliğinin ayrıca tartışılmasını gerektirir.
Silinen ve Düzenlenen Mesajlar
Bir mesajın sonradan silinmesi, geçmişte gönderilmiş olmasını ortadan kaldırmaz. Başka kullanıcıların cihazlarında kalan kayıtlar, ekran görüntüleri, cevap mesajları, bildirimler ve platformdan sağlanabilecek veriler önceki mesajın varlığını gösterebilir.
Discord gibi platformlarda mesajın teknik kimliği ve kanal bilgisi soruşturma bakımından önem taşıyabilir. Discord, kolluk taleplerinde hesap için kullanıcı kimliği, sunucu için server ID ve mesaj için message ID gibi sabit teknik tanımlayıcıların kullanılmasını istemektedir. Görünen kullanıcı adı veya ekran adı ile teknik hesap kimliğinin aynı kavram olmadığı bu nedenle dikkate alınmalıdır.
Dijital kayıtların bütünlüğü, kullanıcıyla ilişkilendirilmesi ve teknik inceleme esasları Dijital Deliller ve Ceza Davalarındaki Önemi başlıklı yayınımızda ayrıca açıklanmaktadır.
Failin ve Grup Yöneticisinin Teknik Olarak Belirlenmesi
Telegram kullanıcı adı veya Discord profil adı, tek başına gerçek kişinin kimliğini kesin olarak göstermez. Kullanıcı adları değiştirilebilir, hesap başka kişiye bırakılabilir, oturum bilgileri paylaşılabilir veya hesap üçüncü kişi tarafından ele geçirilmiş olabilir. Ceza sorumluluğu bakımından hesabın kime kayıtlı olduğunun yanında suç tarihindeki fiili kullanıcının belirlenmesi gerekir.
Discord Hesap ve Sunucu Kimlikleri
Discord’un teknik yapısında kullanıcının görünen adı ile kullanıcı kimliği farklıdır. Kullanıcı adı değişse bile sabit kullanıcı ID’si hesabın teknik olarak izlenmesinde daha güvenilir bir tanımlayıcıdır. Aynı biçimde server ID ve message ID belirli sunucu veya mesajın araştırılmasını kolaylaştırabilir.
Bir kişinin Discord sunucusunun sahibi veya administrator rolünde görünmesi, bütün mesajların onun tarafından yazıldığını göstermez. Teknik kayıtlar hangi kullanıcının hangi hesapla işlem yaptığını ortaya koyabilir ancak aynı hesabın birden fazla kişi tarafından kullanılması ihtimali varsa cihaz ve bağlantı kayıtlarıyla desteklenmelidir.
Telegram Hesabının Kullanıcıyla İlişkilendirilmesi
Telegram hesaplarının telefon numarasıyla oluşturulması, hesabı kullanan gerçek kişinin her zaman numara sahibi olduğu anlamına gelmez. SIM kartın başkasına verilmesi, cihazın ortak kullanılması, başka cihazlarda aktif oturum bulunması veya hesabın ele geçirilmesi mümkündür.
Telegram’ın güncel gizlilik politikasında güvenlik ve kötüye kullanımla mücadele amacıyla IP adresi, kullanılan cihazlar, Telegram uygulamaları ve kullanıcı adı değişiklik geçmişi gibi metadata verilerinin toplanabileceği ve toplanan bu verilerin azami on iki ay tutulabileceği belirtilmektedir. Aynı politika, geçerli adli makam kararı ve belirtilen koşullar altında IP adresi ile telefon numarasının yetkili makamlara açıklanabileceğini düzenlemektedir.
IP Adresi ve CGNAT Kayıtları
Platformdan gelen IP adresinin belirli internet aboneliğiyle eşleşmesi, hesabı kullanan kişinin otomatik olarak belirlendiği anlamına gelmez. Ortak Wi-Fi bağlantıları, aile veya iş yeri ağları, VPN kullanımı ve başka kişilerin cihaza erişimi ayrıca değerlendirilmelidir.
CGNAT kullanılan bağlantılarda tarih ve saat bilgisinin yanında kaynak port verisinin bulunması gerekebilir. Aynı genel IP adresinin eş zamanlı olarak çok sayıda abone tarafından kullanılabildiği yapılarda port bilgisi bulunmadan yapılan eşleşme gerçek kullanıcıyı ayırt etmeye yetmeyebilir.
IP ve CGNAT kayıtlarının ceza sorumluluğundaki teknik sınırları IP Adresi ve İnternet Trafik Verilerinin Ceza Sorumluluğundaki Rolü başlıklı yayınımızda açıklanmaktadır.
Telegram ve Discord Verilerinin Adli Makamlarca İstenmesi
Telegram veya Discord üzerinde işlendiği ileri sürülen suçlarda platform kayıtlarının elde edilmesi soruşturmanın en güç bölümlerinden biri olabilir. Yabancı merkezli hizmet sağlayıcısına yalnızca müzekkere gönderilmiş olması, istenen verinin mutlaka elde edileceğini göstermez. Şirketin tabi olduğu hukuk, talep edilen verinin türü ve kullanılan adli yardım yöntemi sonucu etkiler.
Discord’dan Veri Talep Edilmesi
Discord, devlet ve kolluk makamlarından gelen talepler için Government Request Portal adlı özel sistemi kullandığını açıklamaktadır. Hesap verisine ilişkin taleplerde kullanıcı ID’si, kullanıcı adı, e-posta veya telefon numarası gibi tanımlayıcılar kullanılabilir. Sunucu ve mesaj kayıtları için server ID ile message ID ayrıca önem taşır.
Discord’un güncel kolluk rehberine göre devlet makamlarının veri muhafaza talepleri üzerine mevcut hesap verileri ilk aşamada doksan gün süreyle korunabilir. Uzatma talebiyle ilave doksan günlük koruma mümkündür. Veri muhafaza işlemi, kayıtların adli makama teslim edilmesi anlamına gelmez. Muhafaza ile verinin açıklanması farklı hukuki işlemlerdir.
Discord ayrıca yabancı kolluk makamlarından muhafaza talebi kabul ettiğini, buna karşılık kullanıcı verilerinin açıklanması bakımından çoğu uluslararası soruşturmada karşılıklı adli yardımlaşma yollarının kullanılmasını beklediğini belirtmektedir.
Telegram’dan Veri Talep Edilmesi
Telegram’ın gizlilik politikası, geçerli adli makam kararının kişinin Telegram hizmet şartlarını ihlal eden suç faaliyetleri bakımından şüpheli olduğunu doğrulaması halinde talebin hukuki incelemeye tabi tutulacağını ve IP adresi ile telefon numarasının ilgili makamlara açıklanabileceğini belirtmektedir.
Bu düzenleme Telegram’ın her soruşturmada bütün mesaj içeriklerini veya geçmiş bağlantı kayıtlarını vereceği biçiminde yorumlanamaz. Telegram üzerindeki cloud chat ile secret chat teknik yapıları aynı değildir. Talebin içeriği, veri kategorisi ve platformun elinde talep tarihinde hangi kayıtların bulunduğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Verinin Zamanında Muhafaza Edilmesi
Grubun kapatılması, hesabın silinmesi, kullanıcı adının değiştirilmesi veya geçici teknik kayıtların saklama süresinin sona ermesi soruşturmanın ilerleyen aşamalarında veri elde edilmesini güçleştirebilir. Suç tarihine yakın yapılan içerik tespiti, teknik hesap kimliklerinin kaydedilmesi ve uygun platformlarda zamanında veri muhafaza talebinde bulunulması bu nedenle önem taşır.
Sosyal medya hesaplarında fail tespiti ve yabancı platformlardan veri alınmasına ilişkin genel hukuki ve teknik sorunlar Sosyal Medya Suçları başlıklı yayınımızda ayrıca ele alınmaktadır.
Soruşturma ve Ceza Sorumluluğunun Somut Kullanıcı Bazında Belirlenmesi
Telegram veya Discord grubundaki ceza soruşturmasının yalnızca grup üyelerinin listesinin çıkarılmasıyla yürütülmesi yeterli değildir. Kullanıcıların grup içindeki davranışları, teknik rolleri, suç teşkil eden mesajlarla ilişkileri ve birbirleriyle kurdukları iletişim ayrı ayrı incelenmelidir.
Grup Üyesi, Moderatör ve Yönetici Ayrımı
Sıradan üyelik, mesaj silme yetkisine sahip moderatörlük ve sunucunun bütün teknik yetkilerine sahip yöneticilik farklı verilerdir. Bununla birlikte bu teknik roller ceza hukukundaki fail, azmettiren, yardım eden veya örgüt yöneticisi sıfatlarının yerine geçmez.
Yönetici bakımından hangi kanalı oluşturduğu, kimlere hangi yetkiyi verdiği, suç içeriğini sabitleyip sabitlemediği, botları hangi amaçla kullandığı, para veya hesap organizasyonunu yönetip yönetmediği ve diğer kullanıcılara talimat verip vermediği incelenmelidir. Teknik yetkinin suç amacıyla kullanıldığını gösteren somut hareket bulunmadan yalnızca “admin” etiketi üzerinden ceza sorumluluğu kurulması şahsilik ilkesiyle bağdaşmaz.
Telefon ve Bilgisayar İncelemesi
Şüphelinin cihazında Telegram veya Discord hesabının aktif olması, hesap ile kişi arasında bağlantı sağlayabilir. Mesaj geçmişi, oturum bilgileri, indirilen dosyalar, uygulama verileri, bildirimler ve zaman çizelgesi soruşturulan fiille karşılaştırılmalıdır.
CMK m. 134 kapsamında dijital materyaller üzerinde yapılacak arama, kopyalama ve elkoyma işlemlerinin kanuni koşullara uygun olması gerekir. Cihazın ele geçirilmiş olması, içindeki bütün kişisel verilerin sınırsız biçimde incelenmesine kendiliğinden izin vermez. İncelemenin soruşturulan suçla ve kararın kapsamıyla ilişkilendirilmesi gerekir.
Grup İçeriğinin Cihazda Bulunmasının İspat Gücü
Grubun sohbet geçmişinin telefonda bulunması kişinin o tarihte gruba erişmiş olabileceğini gösterebilir. Bu veri, gruptaki bütün mesajların benimsendiğini veya suçların tamamına katılım bulunduğunu kanıtlamaz. Mesaj gönderme, dosya yükleme, ödeme talimatı verme veya mağdurla özel görüşme gibi kişiselleştirilmiş hareketler ayrıca belirlenmelidir.
Aynı değerlendirme grup yöneticileri için de geçerlidir. Yönetici hesabının cihazda açık olması, başka üyeler tarafından işlenen suçların yöneticiye yüklenmesi için yeterli değildir. Yönetici sıfatının ceza sorumluluğuna dönüşebilmesi için isnat edilen suçla kurulan somut iradi ve fiili bağlantı gösterilmelidir.
Görevli Mahkeme ve Soruşturmanın Kapsamı
Telegram ve Discord üzerinden işlenen suçlarda görevli mahkeme platforma göre değil, isnat edilen suçun niteliğine göre belirlenir. Hakaret, tehdit, bilişim sistemine girme veya başka birçok suç asliye ceza mahkemesinin görevine girebilirken daha ağır suçlar veya özel görev hükümleri farklı mahkemeleri yetkili kılabilir.
Bir grupta dolandırıcılık, kişisel veri ihlali, yasa dışı bahis veya örgüt suçunun birlikte soruşturulması halinde her şüpheli bakımından bütün suçların aynı biçimde isnat edilmesi doğru değildir. Kimin mağdurla temas kurduğu, kimin ödeme hesabı sağladığı, kimin teknik altyapıyı yönettiği, kimin yalnızca grupta bulunduğu ve kimin suç planını sevk ettiği ayrıştırılmalıdır.
Telegram ve Discord gruplarında işlenen suçlar bakımından ceza sorumluluğunun belirlenmesi, kullanıcının grup içindeki unvanına veya hesabın görünürdeki sahibine indirgenemez. Sağlıklı hukuki değerlendirme, kullanıcının hangi fiili gerçekleştirdiğinin, suçun işlendiğini bilip bilmediğinin, fiile hangi aşamada ve hangi amaçla katkı sunduğunun ve dijital kayıtların bu bağlantıyı ne ölçüde doğruladığının birlikte incelenmesini gerektirir.
Kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun
