Sosyal medya ve ücretli içerik platformlarında cinsel içerikten gelir elde edilmesi artık yalnızca herkese açık pornografik internet siteleri üzerinden gerçekleşmemektedir. OnlyFans ve benzeri abonelik sistemleri, Telegram VIP kanalları, ücret karşılığı girilen Discord sunucuları, Instagram üzerinden “VIP için DM” biçimindeki yönlendirmeler ve tekil fotoğraf veya video satışları birbirinden farklı dağıtım modelleri oluşturmuştur. Ceza hukuku bakımından platformun adı veya hesabın “+18” olarak tanımlanması tek başına belirleyici değildir.
Müstehcen içerik üretme ve satma iddiasında öncelikle suç konusu olduğu ileri sürülen materyalin kendisi incelenmelidir. İç çamaşırlı bir fotoğraf, çıplaklık içeren bir görüntü, cinsel organların açık biçimde gösterildiği fotoğraf ve cinsel ilişki videosu aynı yoğunlukta cinsel içerik taşımaz. Türk Ceza Kanunu m. 226 ise bütün cinsel veya erotik görüntüleri tek bir kategori altında cezalandıran bir düzenleme değildir.
İçeriğin niteliğinin ardından üretim, satış, satışa arz, reklam ve yayın fiilleri birbirinden ayrılmalıdır. Yetişkin bir kişinin kendi görüntüsünü oluşturması ile aynı görüntüyü binlerce kişiye yayımlaması veya ücret karşılığı abonelere sunması farklı hareketlerdir. İçerikte çocuk, çocuk gibi görünen kişi veya kanunun ayrıca yasakladığı cinsel davranışlar bulunması halinde ise yetişkinler arasındaki sıradan erotik veya pornografik içeriklerden tamamen farklı hükümler uygulanır.
Her Erotik veya Cinsel İçerik Müstehcenlik Suçu Oluşturur mu?
TCK m. 226, “müstehcen” kavramının sınırlarını teknik bir tanımla belirlememiştir. Bu nedenle bir görüntünün yalnızca cinsellik çağrıştırması, bedeni ön plana çıkarması veya toplumun bir bölümü tarafından ahlaken rahatsız edici bulunması tek başına ceza sorumluluğu için yeterli kabul edilemez. Suçta ve cezada kanunilik ilkesi, ceza normunun ahlaki beğeni veya kişisel değer yargıları üzerinden sınırsız biçimde genişletilmesine izin vermez.
Pornografik İçerik ile Erotik İçerik Arasındaki Fark
Erotik içerik cinselliği çağrıştırabilir veya bedensel çekiciliği ön plana çıkarabilir. Pornografik içerikte ise cinsel organların veya cinsel davranışların açık biçimde gösterilmesi, cinsel uyarım amacının görüntünün baskın niteliğini oluşturması gibi özellikler daha belirgin hale gelir. Ceza soruşturmasında yalnızca hesabın genel görünümü veya içerik üreticisinin kendisini “adult creator” şeklinde tanıtması yerine suç konusu fotoğraf ve videoların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Bikini, mayo veya iç çamaşırıyla çekilmiş her fotoğrafı TCK m. 226 kapsamında müstehcen ürün kabul etmek mümkün değildir. Üstsüz veya tamamen çıplak bir görüntü de yalnızca çıplaklık bulunduğu gerekçesiyle otomatik biçimde pornografik ürün sayılmamalıdır. Pozun niteliği, görüntünün odağı, cinsel organların gösterilip gösterilmediği, cinsel davranış bulunup bulunmadığı ve materyalin bütün sunuluş biçimi birlikte incelenir.
Müstehcenlik suçunun bütün fıkraları ve yaptırım sistemi TCK m. 226 Müstehcenlik Suçu ve Davası başlıklı yayınımızda ayrıca açıklanmaktadır.
OnlyFans, Fansly ve Benzeri Ücretli Platformlarda İçerik Üretmek
OnlyFans veya benzeri bir platformda hesap açılması ve ücretli abonelik sistemi kurulması tek başına TCK m. 226 kapsamında suç oluşturduğu sonucuna götürmez. Hesapta hangi içeriklerin bulunduğu ve kullanıcılara hangi yöntemle sunulduğu belirlenmelidir. Moda, spor, yaşam tarzı veya erotik fotoğraf paylaşan hesap ile açık pornografik videolar satan hesap aynı hukuki değerlendirmeye tabi tutulamaz.
Yetişkin İçerik Üreticisinin Kendi Görüntülerini Oluşturması
Yetişkin kişinin kendi rızasıyla fotoğraf veya video çekmesi ile bu materyalin daha sonra ticari dolaşıma sokulması ayrı fiillerdir. TCK m. 226’nın sıradan yetişkin pornografisi bakımından genel ve bağımsız bir “üretme yasağı” kurduğu söylenemez. Kanunun üçüncü ve dördüncü fıkralarında ise çocukların, temsili çocuk görüntülerinin, çocuk gibi görünen kişilerin veya ayrıca sayılan belirli cinsel davranışların bulunduğu ürünlerin üretimi açıkça suç olarak düzenlenmiştir.
Bu ayrım, yetişkin kişinin kendi pornografik içeriğini üretmesinin sonraki bütün işlemleri serbest hale getirdiği anlamına gelmez. İçerik abonelere açıldığında, satıldığında, reklamı yapıldığında veya elektronik ortamda yayımlandığında TCK m. 226’nın diğer fıkraları ayrıca değerlendirilir.
Aylık Abonelik ve Pay-Per-View Satış
OnlyFans benzeri sistemlerde içerik üreticisi aylık abonelik karşılığında profilindeki fotoğraf ve videolara erişim verebilir. Bunun yanında belirli video veya fotoğraflar ayrıca ücretlendirilerek pay-per-view modeliyle gönderilebilir. Ceza hukuku bakımından abonelik bedeli alınması, içeriğin niteliğini değiştirmez. Esas mesele ücret karşılığında hangi materyalin hangi yöntemle kullanıcıya ulaştırıldığıdır.
Çok sayıda aboneye elektronik ortamda sunulan pornografik materyal ile tek kullanıcıya özel mesaj üzerinden gönderilen dosyanın yayın ve satış hükümleri bakımından aynı biçimde değerlendirilmesi zorunlu değildir. TCK m. 6, basın ve yayın yolunu elektronik kitle iletişim araçlarını da kapsayacak biçimde tanımlamaktadır. Bu nedenle geniş kullanıcı kitlesine yönelik dijital yayınlarda TCK m. 226/2 ayrıca incelenmelidir.
Telegram VIP Kanalları ve Ücretli Özel Gruplarda Pornografik İçerik Satışı
Telegram üzerinden yetişkin içerik satışı çoğu kez klasik e-ticaret yapısından farklı işler. Satıcı Instagram veya X hesabında müşteri toplar, “VIP kanal” üyeliği için fiyat bildirir, ödeme yapıldıktan sonra kullanıcıya özel davet bağlantısı gönderir. Başka modellerde belirli fotoğraf veya video paketleri doğrudan özel mesaj üzerinden teslim edilir.
Ödeme Sonrası VIP Kanala Alma
Örneğin aylık 1.000 TL karşılığında yalnız ödeme yapanların katılabildiği Telegram kanalında pornografik videolar paylaşılması halinde işlemin yalnızca “kapalı grup üyeliği” olarak görülmesi yeterli değildir. Ödeme yazışmaları, kanalın amacı, paylaşılan materyaller ve erişimin ne şekilde sağlandığı birlikte değerlendirilmelidir.
Ücretin banka hesabına, elektronik para hesabına veya kripto cüzdana gönderilmesi suçun oluşması için zorunlu bir unsur değildir. Buna karşılık para transferi ile davet linkinin gönderildiği tarihlerin eşleşmesi, satış ilişkisinin ispatında güçlü bir dijital ve mali veri oluşturabilir.
Başkasına Ait Pornografik Arşivin Satılması
VIP kanal yöneticisinin sattığı içerikleri kendisinin üretmesi gerekmez. İnternetten temin edilen pornografik arşivlerin paket halinde satılması veya başka içerik üreticilerine ait videoların yeniden ücretlendirilmesi de satış ve yayın fiilleri bakımından incelenebilir. Materyalin başka bir internet sitesinde zaten bulunması, sonraki satışı ceza hukuku bakımından kendiliğinden etkisiz hale getirmez.
Kanalı yöneten kişi, ödemeleri alan kişi ve içerikleri yükleyen kişi farklıysa her birinin yaptığı hareket ayrıca belirlenmelidir. Yalnızca banka hesabına para gelmiş olması veya Telegram kanalında yönetici sıfatının bulunması, diğer kişilerin bütün eylemlerinden otomatik ceza sorumluluğu doğurmaz.
Instagram, X ve TikTok Üzerinden VIP İçerik Reklamı Yapılması
Pornografik içerik satışı çoğu kez doğrudan satışın gerçekleştiği platformda başlamaz. Instagram, X veya TikTok hesabında daha hafif nitelikte fotoğraflar yayımlanarak kullanıcılar OnlyFans profiline, Telegram VIP kanalına veya özel mesajla satış yapılan başka hesaba yönlendirilebilir.
“VIP İçin DM” ve “Link Bio’da” Paylaşımları
TCK m. 226/1-f, müstehcen ürünlerin reklamını yapmayı ayrıca düzenlemektedir. Reklam değerlendirmesi için tanıtım paylaşımında pornografik görüntünün tamamının gösterilmesi zorunlu değildir. Paylaşımın hangi ürünü tanıttığı ve kullanıcıyı neye yönlendirdiği önem taşır.
Örneğin normal sınırlar içinde kalabilecek yarı çıplak bir fotoğrafın altında “sansürsüz videolar için VIP”, “özel içerikler bio’daki linkte” veya benzeri ifadelerin bulunması halinde fotoğrafın kendisi ile reklamı yapılan ürün ayrı değerlendirilmelidir. Ön gösterim niteliğindeki görsel müstehcen kabul edilmese bile yönlendirme, açık pornografik ürünlerin ticari tanıtımı niteliği taşıyabilir.
Menajer ve Tanıtım Hesapları
İçerik üreticisinin hesabını büyüten menajerin, ajansın veya başka sosyal medya hesabının ücretli pornografik içeriği sistematik biçimde tanıtması halinde sorumluluk yalnız içerik sahibine indirgenemez. Tanıtımı yapan kişinin reklam konusu içeriğin niteliğini bilip bilmediği, hangi görevle hareket ettiği ve satıştan menfaat sağlayıp sağlamadığı kendi fiili bakımından araştırılır.
Pornografik İçerik ile Yarı Çıplak veya Erotik İçeriğin Satışında Hukuki Fark
Bir hesabın para karşılığında fotoğraf satması, satılan bütün görüntülerin müstehcen ürün olduğu anlamına gelmez. İçeriğin ücretli olması ceza hukuku bakımından materyalin niteliğini değiştiren bir ölçüt değildir. Aynı içerik üreticisi bir paket içinde birbirinden tamamen farklı yoğunlukta görüntüler sunabilir.
İç Çamaşırlı, Üstsüz ve Tamamen Çıplak Görüntüler
İç çamaşırlı veya bikiniyle çekilmiş fotoğrafların cinsel çekicilik amacı taşıması mümkündür. Buna karşılık cinsel çağrışım ile TCK m. 226 anlamındaki müstehcenlik aynı kavram değildir. Üstsüz veya tamamen çıplak görüntülerde de değerlendirme yalnız vücudun hangi bölümünün göründüğü üzerinden yapılmamalıdır.
Ceza dosyasında “müstehcen fotoğraflar sattığı tespit edildi” şeklindeki genel ifade yerine, hangi fotoğrafın neden müstehcen kabul edildiğinin ortaya konulması gerekir. Özellikle yarı çıplak, erotik veya sanatsal nitelik tartışması bulunan görüntülerde materyalin kendisi görülmeden yalnız hesap tanımı, kullanıcı biyografisi veya ücretli üyelik sistemi üzerinden suç vasfı belirlenmesi sağlıklı değildir.
Açık Pornografik Görüntüler
Cinsel organların cinsel amaçla açık biçimde gösterildiği, mastürbasyon veya cinsel ilişkinin görüntülendiği materyaller, yarı çıplak fotoğraflara göre müstehcenlik değerlendirmesinde çok daha farklı bir içerik yapısına sahiptir. Yine de soruşturma, hesabın genel kategorisi yerine suç konusu her materyali ve bu materyal üzerinde gerçekleştirilen satış veya yayın fiilini belirlemelidir.
Yüzlerce dosyanın bulunduğu dijital arşivlerde dosyaların tamamının tek ifadeyle “müstehcen” olarak sınıflandırılması ayrıca sorun yaratabilir. İçeriğin niteliği TCK m. 226’nın hangi fıkrasının uygulanacağını da değiştirebildiği için suç konusu materyalin sınıflandırılması cezanın belirlenmesi bakımından doğrudan önem taşır.
İçeriğin Yalnızca Yetişkinlere ve Ücretli Abonelere Açık Olmasının Etkisi
İçerik üreticisinin “18+”, “yalnız yetişkinler” veya “ücretli üyelik” ibaresi kullanması ceza sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. TCK m. 226 yalnızca çocukların müstehcen içeriğe erişmesini cezalandıran bir madde değildir. Müstehcen ürünün reklamı, belirli satış biçimleri ve basın ve yayın yoluyla yayımlanması da maddede bağımsız fiiller olarak düzenlenmiştir.
Ücret Duvarı ve Kapalı Hesap
OnlyFans profilinin yalnız ücret ödeyen abonelere açık olması veya Telegram kanalına yalnız davet bağlantısıyla girilebilmesi, paylaşımın erişim çevresini sınırlar. Bu özellik özellikle aleniyet ve çocukların erişimi değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Buna karşılık kapalı sistemde çok sayıda kullanıcıya düzenli pornografik yayın yapılması nedeniyle yayın fiilinin bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.
Tek kişiye özel olarak gönderilen içerik ile yüzlerce ücretli abonenin erişebildiği içerik arasında elektronik kitle iletişimi bakımından fark bulunabilir. Platformun teknik mimarisi, abone sayısı, içeriğin aynı anda kaç kişiye sunulduğu ve kullanıcının yeniden paylaşım imkanları somut değerlendirmeye dahil edilmelidir.
18+ Uyarısı ve Yaş Doğrulaması
Gerçek bir yaş doğrulama sistemi ile yalnız ekrana yazılmış “18 yaşından büyüğüm” kutucuğu aynı korumayı sağlamaz. İçeriğin çocukların erişimine açık olup olmadığı incelenirken platformun yaş kontrol mekanizması, hesabın görünürlüğü ve içerik ön izlemelerinin abonelik öncesinde görülebilip görülmediği değerlendirilebilir.
Çocukların erişiminin teknik olarak engellenmiş olması, özellikle TCK m. 226/1’de çocukların görebileceği veya girebileceği alanlara ilişkin değerlendirmede etkili olabilir. Ancak yalnız yetişkinlerin erişebildiği bir sistem kurulmuş olması, maddenin diğer fıkralarında düzenlenen yayın, satış veya reklam fiillerinin hiçbir zaman oluşmayacağı anlamına gelmez.
İçerikte Yer Alan Diğer Kişinin Rızası Yoksa Hangi Suçlar Oluşabilir?
Pornografik veya erotik içeriğin iki yetişkin tarafından birlikte oluşturulmuş olması, taraflardan birinin görüntüyü daha sonra tek başına satabileceği anlamına gelmez. Çekim anındaki rıza ile görüntünün ücretli platformda yayımlanmasına, Telegram kanalında satılmasına veya üçüncü kişilere gönderilmesine verilen rıza ayrı değerlendirilmelidir.
Birlikte Çekilen Videonun Tek Tarafça Satılması
İki kişinin karşılıklı rızayla cinsel içerikli video çekmesi halinde kayıt işlemi başlangıçta hukuka uygun olabilir. Taraflardan birinin videoyu diğerinin bilgisi ve rızası dışında OnlyFans benzeri bir hesaba yüklemesi, Telegram VIP kanalında satması veya özel mesajla müşterilere göndermesi ise sonraki bağımsız fiildir.
TCK m. 134/2, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmeyi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla yaptırıma bağlamaktadır. Görüntünün mağdur tarafından kendi iradesiyle çekilmiş olması veya kayıt sırasında kameranın varlığını bilmesi, ticari yayına rıza verdiğini kendiliğinden göstermez.
Örneğin çiftin yalnız kendi aralarında izlemek için kaydettiği videonun ayrılık sonrasında ücretli kanalda satılması halinde yalnız müstehcenlik hükümleri değil, mağdurun özel hayatının korunmasına ilişkin ceza hükümleri de incelenmelidir. Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun kapsamına ilişkin açıklamalar Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu başlıklı yayınımızda yer almaktadır.
Çekime Rıza ile Ticari Kullanıma Rıza Aynı Değildir
İçerikte yer alan kişinin “çekebilirsin” demesi ile “bu görüntüyü satabilirsin” demesi aynı irade açıklaması değildir. Rızanın hangi platformları, hangi kullanım biçimini ve hangi süreyi kapsadığı somut olay üzerinden belirlenmelidir.
Profesyonel içerik üretiminde taraflar arasında yazılı sözleşme, mesajlaşma kayıtları, gelir paylaşımı anlaşması veya platform hesabının ortak yönetilmesi ticari yayına ilişkin rızanın kapsamını gösterebilir. Buna karşılık yalnızca görüntünün çekildiğini bilmek veya kamera karşısında isteyerek bulunmak, sınırsız dağıtım yetkisi olarak kabul edilmemelidir.
Yüzün görünmemesi de hukuki değerlendirmeyi otomatik olarak değiştirmez. Dövme, ses, beden özellikleri, çekim ortamı veya başka veriler kişinin belirlenmesini sağlayabilir. İçeriğin kişinin özel hayatıyla bağlantısı yalnız yüz görüntüsüne bağlı değildir.
Rızanın Sonradan Geri Alınması
Geçerli biçimde verilmiş yayın veya satış izninin daha sonra geri alınması halinde, geri alma tarihinden önce rızaya uygun yapılan işlemler ile sonrasındaki kullanımlar birbirinden ayrılmalıdır. Sonradan yapılan irade açıklamasının geçmişte hukuka uygun olarak gerçekleştirilen bütün paylaşımları geriye dönük biçimde suç haline getirdiği söylenemez.
Rızanın sona ermesinden sonra içeriğin kullanılmaya devam edilmesinin cezai ve özel hukuk sonuçları ise taraflar arasındaki anlaşmanın kapsamı, içeriğin niteliği ve sonraki fiiller üzerinden değerlendirilir.
Çocuk, Çocuk Gibi Görünen Kişi ve Yapay Görüntüler
Çocukların kullanıldığı müstehcen ürünler, yetişkinlere ait pornografik içeriklerden tamamen farklı bir ceza rejimine tabidir. TCK m. 226/3, müstehcen ürünlerin üretiminde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi görünen kişileri kullanan kişi hakkında beş yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörmektedir.
Aynı fıkrada bu ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, ihraç eden, bulunduran veya başkalarının kullanımına sunan kişi için iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası düzenlenmiştir.
“18 Yaşından Büyük Olduğunu Söyledi” Savunması
İçeriğin üretiminde kullanılan kişinin yaşı ceza sorumluluğunun merkezindedir. İçerik üreticisinin veya satıcının yalnızca karşı tarafın sözlü yaş beyanına dayandığını belirtmesi, yaş araştırmasını gereksiz hale getirmez. Kimlik doğrulama kayıtları, platform kayıtları, iletişimler ve kişinin gerçek yaşı birlikte incelenmelidir.
Failin mağdurun yaşına ilişkin bilgisi kast değerlendirmesini etkileyebilir. Bununla birlikte her olayda “18 yaşındayım dedi” biçimindeki soyut açıklamanın yeterli kabul edilmesi mümkün değildir. İletişimin süresi, kişinin görünümü, yapılan konuşmalar ve failin elindeki diğer bilgiler dikkate alınmalıdır.
Çocuk Gibi Görünen Yetişkin ve Temsili Çocuk Görüntüsü
TCK m. 226/3 yalnız gerçek çocukların kullanıldığı üretimi düzenlememektedir. Kanun metni, temsili çocuk görüntülerini ve çocuk gibi görünen kişileri de açıkça kapsamaktadır. Bu nedenle görüntüdeki kişinin gerçekte yetişkin olduğunun belirlenmesi her olayda incelemeyi sona erdirmez.
Yetişkin bir kişinin çocuk görüntüsü verilerek pornografik materyalde kullanılması veya gerçek çocuk bulunmadan çocuk temsili üzerinden içerik oluşturulması, maddenin özel düzenlemesi nedeniyle ayrıca incelenmelidir.
Yapay Zeka ile Üretilen Görüntüler
Üretken yapay zeka sistemleriyle gerçekte var olmayan çocuk görünümlü kişilerin cinsel içerikli görüntülerinin oluşturulması yeni bir teknik yöntemdir. Kanunun “temsili çocuk görüntüsü” ifadesi nedeniyle bu materyallerin TCK m. 226/3 bakımından değerlendirilmesi gerekir. Kullanılan yazılımın veya görüntünün tamamen sentetik olmasının tek başına suç tipini ortadan kaldırdığı kabul edilemez.
Teknik incelemede görüntünün gerçek bir çocuğa mı ait olduğu, mevcut bir gerçek kişinin görüntüsünün değiştirilip değiştirilmediği veya tamamen sentetik biçimde üretilip üretilmediği ayrıca belirlenebilir. Bu ayrım mağdurun kimliği ve başka suçların oluşması bakımından önem taşısa da TCK m. 226/3’teki temsili görüntü düzenlemesi göz ardı edilmemelidir.
Telegram Kanalından Çocuk İçeriği Satılması
Çocuklara ilişkin müstehcen görüntülerin Telegram, Discord, bulut depolama bağlantısı veya başka dijital kanallarla paket halinde satılması, sıradan yetişkin içerik satışından farklıdır. Satıcının görüntüyü kendisinin üretmemiş olması, satış ve başkalarının kullanımına sunma fiilleri bakımından sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Alıcı bakımından da yalnız ödeme kaydı yeterli değildir. Satın alınan materyalin ne olduğu, dosyanın kullanıcıya ulaşıp ulaşmadığı, cihazda nerede bulunduğu ve kullanıcının materyalin niteliğini bilip bilmediği belirlenmelidir. NCMEC bildirimleriyle başlayan müstehcenlik soruşturmalarında dijital materyal ile kullanıcı arasındaki ilişkinin kurulmasına dair açıklamalar NCMEC Davaları Hakkında Merak Edilenler başlıklı yayınımızda ayrıca ele alınmaktadır.
Kanunun Tamamen Yasakladığı Pornografik İçerikler
Yetişkin kişiler arasında oluşturulan pornografik içeriklerin hukuki değerlendirmesi yapılırken TCK m. 226/4 kapsamındaki ürünler ayrıca ayrılmalıdır. Kanun belirli cinsel davranışlara ilişkin materyalin üretimini, satışını, naklini, depolanmasını, başkalarının kullanımına sunulmasını ve bulundurulmasını doğrudan cezalandırmaktadır.
Şiddet, Hayvan ve Ölmüş İnsan Bedeni İçeren Materyaller
TCK m. 226/4, şiddet kullanılarak gerçekleştirilen cinsel davranışlara, hayvanlarla gerçekleştirilen cinsel davranışlara ve ölmüş insan bedeni üzerindeki cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya görüntüleri içeren ürünleri özel olarak düzenlemektedir.
Aynı fıkrada doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin ürünler de kanun metninde sayılmıştır. Bu içeriklerin hukuki rejimi, sıradan yetişkin pornografisinden farklıdır. Maddenin dördüncü fıkrasında üretmek, satışa arz etmek, satmak, nakletmek, depolamak, başkasının kullanımına sunmak ve bulundurmak ayrı hareketler olarak düzenlenmiştir.
Yalnızca Bulundurmanın Sonucu
Sıradan yetişkin pornografisi ile TCK m. 226/3 ve 226/4 kapsamındaki materyaller arasındaki önemli farklardan biri bulundurma fiilinde görülür. Üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilen ürünlerin bulundurulması kanunda açıkça suç olarak düzenlenmiştir.
Dosyanın cihazda bulunması halinde bunun bilinçli bulundurma olup olmadığı yine teknik ve hukuki değerlendirme gerektirir. Uygulamanın otomatik indirme özelliği, tarayıcı önbelleği, mesajlaşma uygulamasının geçici dosya alanı veya bulut senkronizasyonu nedeniyle kullanıcı işlemi olmadan veri oluşmuş olabilir. Dosyanın konumu, erişim kayıtları, açılıp açılmadığı ve başka klasörlere taşınıp taşınmadığı araştırılmalıdır.
İçerik Üreticisi, Menajer, Ajans ve Ödeme Hesabı Sahibinin Sorumluluğu
OnlyFans benzeri hesapların veya Telegram VIP kanallarının işletilmesi her zaman tek kişi tarafından yürütülmez. İçerik üreticisi kamera karşısında yer alırken başka bir kişi mesajları yanıtlayabilir, üçüncü kişi reklam kampanyalarını yönetebilir ve ödemeler farklı bir hesaba alınabilir.
Ceza sorumluluğu yalnız içerikte görünen kişiye veya paranın geçtiği hesap sahibine yüklenmemelidir. Türk Ceza Kanunu’nun faillik ve iştirak hükümleri gereğince her kişinin suç teşkil eden faaliyete sunduğu somut katkı ve kastı ayrı belirlenmelidir.
OnlyFans veya VIP Hesabını Menajerin Yönetmesi
İçerik üreticisinin platform şifresini menajere vererek hesabın bütün operasyonunu ona bırakması mümkündür. Menajer içerikleri yükleyebilir, fiyatlandırmayı yapabilir, müşterilerle mesajlaşabilir ve özel içerik satışlarını yönetebilir.
Böyle bir ilişkide yalnız hesabın kimin adına kayıtlı olduğuna bakılması yeterli değildir. Hangi içeriği kimin yüklediği, satış kararlarını kimin verdiği, gelir paylaşımının nasıl yapıldığı ve menajerin suç konusu materyalin niteliğini bilip bilmediği araştırılmalıdır.
IBAN ve Elektronik Para Hesabı Sağlayan Kişi
Telegram VIP kanalına giriş ücreti başka bir kişinin banka veya elektronik para hesabına gönderilmiş olabilir. Hesap sahibinin yalnız para kabul etmiş olması, suç planına bilerek katıldığını kendiliğinden göstermez.
Hesabın hangi amaçla kullandırıldığı, gelen ödemelerin açıklamaları, paranın kim tarafından çekildiği veya aktarıldığı, hesap sahibinin komisyon alıp almadığı ve içerik üreticisiyle arasındaki iletişimler önem taşır. “Hesap benim ama satıştan haberim yoktu” savunması ile “her üyelik ödemesinden yüzde yirmi alıyordum” biçimindeki durum aynı hukuki konumda değildir.
Ajans ve Sosyal Medya Yöneticisi
Ajansın yalnız fotoğraf çekimi, reklam tasarımı veya sosyal medya istatistikleriyle ilgilenmesi ile pornografik ürünlerin satış organizasyonunu doğrudan yönetmesi ayrılmalıdır. Çalışanın veya ajansın suç konusu içeriğin niteliğini bilmesi ve satış, yayın veya reklam fiiline bilinçli katkıda bulunması halinde iştirak hükümleri değerlendirilebilir.
Bir organizasyonda herkesin aynı cezai sıfatla sorumlu tutulması zorunlu değildir. İçeriği üreten, platforma yükleyen, reklamını yapan, ödemeleri yöneten ve yalnız teknik hizmet sunan kişilerin hareketleri ayrı hukuki nitelik taşıyabilir.
Müstehcen İçerik Satışının Dijital ve Mali Delillerle İspatı
Müstehcen içerik üretme ve satma iddiasında soruşturmanın yalnız sosyal medya profilinin görünümüne dayanması yeterli değildir. İçeriğin niteliği ile satış fiilinin aynı kişiyle ilişkilendirilmesi gerekir. Dijital kayıtlar ile mali hareketlerin birlikte incelenmesi, özellikle VIP kanal ve ücretli abonelik modellerinde önem taşır.
“VIP 500 TL” Mesajı ile Ödeme Kaydının Birlikte İncelenmesi
Instagram üzerinden “VIP üyelik 500 TL” mesajı gönderen hesabın aynı tarihte kullanıcıya IBAN ilettiği, ödemenin hesaba geçtiği ve hemen ardından Telegram davet bağlantısının gönderildiği tespit edilirse kayıtlar birbirini destekleyen bir satış modeli gösterebilir.
Buna karşılık yalnız banka hesabına düzenli para girişi bulunması, ödemelerin pornografik içerik satışından kaynaklandığını tek başına ispatlamaz. Transfer açıklamaları, müşteri mesajları, üyelik kayıtları ve ödeme sonrasında gerçekleştirilen dijital teslim işlemleri karşılaştırılmalıdır.
Abonelik ve Platform Gelirleri
Ücretli içerik platformlarının kullanıcı panelinde abonelik sayısı, pay-per-view satışları, bahşişler, çekilen gelirler ve işlem tarihleri bulunabilir. Bu kayıtlar belirli dönemde ticari faaliyet yürütüldüğünü gösterebilir. Ancak gelir kaydı, satılan materyalin TCK m. 226 kapsamında olduğunu tek başına kanıtlamaz. Hangi içeriğin hangi ödeme karşılığında sunulduğu ayrıca belirlenmelidir.
EXIF, Dosya Tarihi ve Metadata
Fotoğraf ve video dosyalarında cihaz modeli, oluşturma tarihi, konum veya kullanılan yazılıma ilişkin metadata bulunabilir. Bu veriler içeriğin hangi cihazda veya hangi tarihte oluşturulduğunun araştırılmasına katkı sağlayabilir.
Metadata değiştirilebilir veya dosyanın başka platforma yüklenmesi sırasında tamamen silinebilir. EXIF bilgisinin belirli telefonu göstermesi de telefon sahibinin içeriği bizzat ürettiğini tek başına kanıtlamaz. Dosyanın cihazdaki konumu, çekim tarihi, uygulama kayıtları ve diğer teknik veriler birlikte değerlendirilmelidir.
Bulut Depolama ve Arşiv Klasörleri
Google Drive, iCloud, Dropbox veya benzeri bulut sistemlerinde “VIP”, “satış”, “müşteri” gibi klasörlerde görüntüler bulunması soruşturma açısından anlam taşıyabilir. Buna rağmen klasör adının tek başına hukuki sonuç doğurması mümkün değildir. Dosyaların kim tarafından yüklendiği, hesabın hangi cihazlardan kullanıldığı ve paylaşım bağlantılarının kimlere gönderildiği incelenmelidir.
Kripto Varlıkla Yapılan Ödemeler
VIP kanal ücretlerinin kripto varlıkla alınması halinde blokzincir kayıtları transferin gerçekleştiğini gösterebilir. Bir cüzdan adresinin belirli kullanıcıya ait olduğunun kanıtlanması ise ayrıca teknik ve mali inceleme gerektirir. Borsa hesapları, cüzdan uygulamasının cihazdaki varlığı, transfer saatleri ve müşteri mesajları bu bağlantıyı güçlendirebilir.
Dijital verilerin hukuka uygun elde edilmesi, bütünlüğünün korunması ve kişiyle ilişkilendirilmesi hakkında Dijital Deliller ve Ceza Davalarındaki Önemi başlıklı yayınımızdan bilgi alınabilir.
Soruşturmada İçeriğin Kendisi İncelenmeden Mahkumiyet Kurulabilir mi?
Müstehcenlik soruşturmasının sağlıklı biçimde yürütülebilmesi için suç konusu olduğu ileri sürülen içeriğin belirlenmesi gerekir. Bir sosyal medya hesabının biyografisinde “+18”, “VIP” veya “adult content” yazması, o hesapta bulunan bütün materyallerin TCK m. 226 kapsamında olduğunu kanıtlamaz.
Soyut Kolluk Tespiti Yerine Materyalin İncelenmesi
Kolluk tutanağında yalnız “şüphelinin müstehcen içerik sattığı görülmüştür” yazılması, özellikle erotik ve pornografik içerik sınırının tartışmalı olduğu davalarda yeterli hukuki değerlendirme sağlamaz. Hangi fotoğraf veya videonun suç konusu kabul edildiği belirlenmeli ve materyalin niteliği dosyada denetlenebilir olmalıdır.
Bir hesapta onlarca veya yüzlerce dosya bulunuyorsa farklı türdeki görüntülerin aynı kategori altında değerlendirilmesi hatalı sonuç doğurabilir. Yarı çıplak fotoğraflar, çıplak görüntüler, açık cinsel davranış içeren videolar, çocuk içerikleri ve TCK m. 226/4 kapsamındaki materyaller aynı hukuki rejime tabi değildir.
Çocuk İçeriğinde Yaş ve Görüntü Niteliğinin Belirlenmesi
Çocukların kullanıldığı iddia edilen materyallerde görüntüdeki kişinin yaşı doğrudan suç vasfını etkileyebilir. Kimliğin tespit edilebildiği olaylarda resmi kayıtlar önem taşır. Kimliğin belirlenemediği içeriklerde yaş değerlendirmesinin hangi bilimsel ve teknik verilere dayandığı denetlenmelidir.
TCK m. 226/3’ün çocuk gibi görünen kişileri ve temsili çocuk görüntülerini de kapsaması nedeniyle yalnız “gerçek kişi on sekiz yaşından büyük olabilir” değerlendirmesi her dosyada yeterli değildir. Görüntünün hangi kategoriye girdiği kanundaki alternatifler üzerinden belirlenmelidir.
Dosyanın Telefonda Bulunması Üretildiğini veya Satıldığını Gösterir mi?
Bir pornografik dosyanın telefonda bulunması ile kişinin o dosyayı üretmesi, satması ve yayımlaması farklı fiillerdir. Dosya başka kişiden alınmış, mesajlaşma grubundan otomatik indirilmiş veya bulut senkronizasyonuyla cihaza gelmiş olabilir.
Üretim isnadında kamera verileri, orijinal dosya, oluşturma tarihi ve çekimle ilişkilendirilebilecek teknik kayıtlar önem taşır. Satış isnadında müşteri yazışmaları, ödeme hareketleri ve teslim kayıtları öne çıkar. Yayın isnadında ise platform hesabı, yükleme hareketleri ve erişim kapsamı araştırılmalıdır.
Telefon ve Bilgisayar İncelemesinin Hukuka Uygunluğu
Dijital materyalde yapılacak arama, kopyalama ve elkoyma işlemleri CMK m. 134 ve ilgili koruma tedbiri hükümleri çerçevesinde yürütülmelidir. Cihazın kolluğun eline geçmiş olması, içerisindeki bütün kişisel verilerin hiçbir hukuki sınıra tabi olmadan incelenebileceği anlamına gelmez.
İnceleme sırasında dosyanın bulunduğu alan, alınan adli kopya, hash değerleri, inceleme yöntemi ve raporun dayandığı teknik bulgular denetlenebilir biçimde kaydedilmelidir. Özellikle sonradan kurtarılan, silinmiş veya uygulama önbelleğinde bulunan içeriklerin kullanıcı tarafından bilinçli biçimde saklanıp saklanmadığı ayrıca açıklanmalıdır.
Erişimin Engellenmesi
5651 sayılı Kanun m. 8 kapsamında TCK m. 226’da düzenlenen müstehcenlik, internet yayınları bakımından erişimin engellenmesine konu olabilen katalog suçlar arasındadır. İnternet ortamındaki belirli içeriğin müstehcenlik suçunu oluşturduğu yönünde yeterli şüphe bulunması halinde kanunda düzenlenen usulle erişimin engellenmesi kararı verilebilir.
Erişimin engellenmesi kararı ile içerik üreticisinin ceza sorumluluğu aynı hukuki mesele değildir. İçeriğe erişimin engellenmiş olması, hesabı kullanan kişinin suçun faili olduğunun veya TCK m. 226’nın belirli bir fıkrasındaki bütün unsurların oluştuğunun kesinleştiği anlamına gelmez.
Ceza Sorumluluğunun Somut Materyal ve Somut Fiil Üzerinden Kurulması
Bir hesabın erotik içerik hesabı olarak tanınması, kişinin OnlyFans benzeri platformda gelir elde etmesi veya Telegram’da VIP kanal işletmesi tek başına mahkumiyet gerekçesi olamaz. Ceza sorumluluğu, suç konusu materyalin ne olduğunun ve sanığın o materyal üzerinde hangi fiili gerçekleştirdiğinin kanıtlanmasına bağlıdır.
Yarı çıplak fotoğraf satışıyla çocukların kullanıldığı pornografik ürünlerin dağıtılması aynı başlık altında değerlendirilmemelidir. Benzer biçimde içeriğin cihazda bulunması ile içeriğin üretildiği, reklamının yapıldığı, satışa arz edildiği veya başkalarına yayımlandığı iddiaları birbirinin yerine kullanılamaz.
Sosyal medyada müstehcen içerik üretme ve satma suçu bakımından güvenilir hukuki değerlendirme, hesabın adı veya kişinin sosyal medya kimliği üzerinden değil, suç konusu materyalin niteliği, erişim modeli, ödeme ilişkisi, dijital kayıtlar ve sanığın somut fiili üzerinden kurulmalıdır.
Kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)
