Ceza Yargılamasında Teşhis ve Yüzleştirme

Ceza yargılamasında teşhis ve yüzleştirme, suçun failinin belirlenmesi ve tanık anlatımlarındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla başvurulan işlemlerdir. Özellikle failin kimliğinin tartışmalı olduğu davalarda mağdurun veya tanığın bir kişiyi teşhis etmesi, soruşturmanın yönünü ve mahkemenin delil değerlendirmesini önemli ölçüde etkileyebilir. Ancak teşhis edilen kişinin gerçekten fail olup olmadığı, yalnızca tanığın kendinden emin açıklamasına dayanılarak belirlenemez.

Teşhis işleminin gerçekleştirildiği koşullar, tanığa gösterilen kişiler veya fotoğraflar, olayla teşhis arasında geçen süre ve önceki ifadeler, delilin güvenilirliğini doğrudan etkiler. Yüzleştirme ise kimliğin belirlenmesine veya birbiriyle çelişen anlatımların karşılaştırılmasına hizmet eder. Her iki işlem benzer amaçlar taşıyabilmekle birlikte hukuki dayanakları ve uygulanma koşulları farklıdır.

Hukuka uygun biçimde gerçekleştirilmiş bir teşhis işlemi dahi kişinin suçu işlediğini kendiliğinden kanıtlamaz. Kimliğin belirlenmesi ile suçun bütün unsurlarının ispatlanması ayrı meselelerdir. Usulsüz teşhisler ve giderilmeyen beyan çelişkileri ise hatalı mahkumiyet kararlarına neden olabilecek ciddi ispat sorunları doğurur.

Ceza Muhakemesinde Teşhis ve Yüzleştirmenin Hukuki Niteliği

Teşhis İşleminin Amacı ve Hukuki Dayanağı

Teşhis, suça ilişkin bilgi sahibi kişinin olayın failini belirli kişiler veya fotoğraflar arasından tanıyıp tanımadığının araştırılmasıdır. İşlemin ayrıntılı hukuki dayanağı, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun Ek 6. maddesidir.

Bu düzenlemeye göre polis, failin gözaltına alınan şüpheliyle aynı kişi olup olmadığının belirlenmesinin zorunlu olduğu hallerde, Cumhuriyet savcısının talimatıyla teşhis yaptırabilir. Teşhis, adli kolluğun herhangi bir usule bağlı olmaksızın gerçekleştirebileceği sıradan bir tanıma işlemi değildir.

Yüzleştirme İşleminin Amacı ve Hukuki Dayanağı

Yüzleştirme, tanıkların birbirleriyle veya şüpheli ya da sanıkla karşı karşıya getirilerek kimliğe ilişkin belirsizliklerin ve anlatım farklılıklarının araştırılmasıdır.

CMK m. 52/2, kovuşturma evresinden önce yüzleştirmeye ancak gecikmesinde sakınca bulunan veya kimliğin belirlenmesine ilişkin hallerde izin vermektedir. Kovuşturma aşamasında ise mahkeme, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla gerekli gördüğü kişileri yüzleştirebilir.

Teşhis ile Yüzleştirme Arasındaki Farklar

Teşhis işleminde esas amaç, kişinin daha önce gördüğü faili benzer görünümlü kişiler arasından ayırt edip edemediğini belirlemektir. Yüzleştirmede ise kimliğin belirlenmesinin yanında, önceki ifadelerdeki çelişkilerin açıklığa kavuşturulması da amaçlanır.

Bir tanığın duruşmada sanığa bakarak onu tanıdığını söylemesi, her zaman PVSK Ek 6 kapsamında usulüne uygun teşhis yapıldığı anlamına gelmez. Benzer biçimde SEGBİS ekranında sanığın gösterilmesi de gerekli koşullar sağlanmadıkça yüzleştirme işleminin bütün işlevlerini karşılamayabilir.

Teşhis İşleminin Hukuka Uygunluk Şartları

Cumhuriyet Savcısının Talimatı ve Teşhis Zorunluluğu

PVSK Ek 6 kapsamında teşhis, failin kimliğinin belirlenmesi bakımından zorunlu olması halinde ve Cumhuriyet savcısının talimatıyla gerçekleştirilir. Kolluk tarafından düzenlenen tutanakta işlemin hangi soruşturma kapsamında, kimlerin katılımıyla ve hangi koşullarda yapıldığı anlaşılabilmelidir.

Teşhisin amacının ve gerçekleştirilme biçiminin belirsiz bırakılması, tutanağın sonradan hukuki denetimini güçleştirir.

Teşhisten Önce Failin Fiziksel Özelliklerinin Tarif Edilmesi

Teşhise başlanmadan önce tanığın veya mağdurun faili tarif eden açıklamaları tutanağa geçirilmelidir. Boy, yaş, yüz yapısı, saç, sakal, belirgin iz ve benzeri özelliklere ilişkin ilk anlatım, sonraki teşhisin güvenilirliğinin değerlendirilmesinde kullanılır.

Faili önceden tarif edemeyen kişinin şüphelinin fotoğrafını gördükten sonra ayrıntılı eşkal bilgisi vermesi, önceki anlatımla karşılaştırılmalıdır. İlk tarifin işlemden sonra oluşturulması, teşhisin bağımsızlığını denetlemeyi güçleştirir.

Birden Fazla ve Benzer Görünüşlü Kişiyle Teşhis

Teşhise tabi tutulan kişilerin birden fazla, aynı cinsten ve yaş, boy, ağırlık ile giyim gibi görünüş özellikleri bakımından birbirine benzer olması gerekir. Kişilerin her birinde numara bulunmalıdır.

Şüphelinin diğer kişilerden belirgin biçimde ayrıldığı bir teşhis grubunda, tanığın seçimi gerçek hatırlamadan ziyade sunulan seçeneklerin farklılığına dayanabilir. Bu nedenle yalnızca birden fazla kişinin gösterilmiş olması yeterli değildir.

Teşhisin Tekrarlanması ve Yönlendirme Yasağı

PVSK Ek 6 uyarınca teşhis işlemi en az iki kez tekrarlanmalıdır. Teşhiste bulunan kişiye, şüphelinin gösterilen kişiler arasında bulunmayabileceği de hatırlatılmalıdır.

Bu güvence, tanığın mutlaka bir kişiyi seçmesi gerektiği düşüncesiyle hareket etmesini önlemeye yöneliktir. Kolluk görevlisinin belirli bir kişiyi işaret etmesi, tanığın seçimini doğrulayan ifadeler kullanması veya teşhis öncesinde şüphelinin kimliğini açıklaması, işlemin güvenilirliğini zedeleyebilir.

Teşhis Tutanağı ve Görüntü Kaydı

Kanun, teşhise tabi tutulan kişilerin işlem sırasında birlikte fotoğraflarının çekilmesini veya görüntülerinin kayda alınmasını ve bunların soruşturma dosyasına konulmasını öngörmektedir. Teşhis ayrıca tutanağa bağlanmalıdır.

Görüntü ve tutanak birlikte incelendiğinde gösterilen kişilerin benzerliği, işlem sırası ve tanığın verdiği cevaplar denetlenebilmelidir. Teşhiste bulunan kişi ile teşhise tabi tutulan kişilerin birbirlerini karşılıklı görmemesine ilişkin kanuni güvence de gözetilmelidir.

Fotoğraftan Teşhis ve Delil Değeri

Fotoğraf Üzerinden Teşhis Yapılmasının Koşulları

PVSK Ek 6, fotoğraf üzerinden teşhis yapılmasına izin vermektedir. Ancak gösterilen fotoğrafların farklı kişilere ait olması ve aynı büyüklük ile özellikte hazırlanması gerekir.

Fotoğraf seçiminin nasıl yapıldığı, tanığa hangi görsellerin gösterildiği ve teşhis sırasında hangi açıklamaların kullanıldığı, işlemin hukuka uygunluğunu değerlendirmek için önemlidir.

Tek Fotoğraf Gösterilerek Yapılan Teşhis

Bir kişiye yalnızca şüphelinin fotoğrafının gösterilerek fail olup olmadığının sorulması, PVSK Ek 6'ya aykırıdır. Kanun tek fotoğrafla teşhisi açıkça yasaklamaktadır.

Tanığın gösterilen fotoğraftaki kişiyi tanıdığını söylemesi, usulsüzlüğü ortadan kaldırmaz. İşlemin yönlendirici niteliği nedeniyle bu açıklamanın delil değeri ayrıca sorgulanmalıdır.

Aynı Kişiye Ait Farklı Fotoğraflarla Teşhis

Şüphelinin farklı tarihlerde çekilmiş birden fazla fotoğrafının gösterilmesi de kanuni koşulları karşılamaz. Fotoğraf sayısının artırılması, seçeneklerin aynı kişiden oluşması nedeniyle gerçek bir karşılaştırma imkanı sağlamaz.

Teşhisin farklı kişilere ait, karşılaştırılabilir nitelikte fotoğraflar üzerinden gerçekleştirilmesi gerekir.

Sosyal Medya Fotoğraflarıyla Failin Belirlenmesi

Sosyal medya hesaplarından elde edilen fotoğraflar, soruşturmada kimlik araştırmasına yardımcı olabilir. Ancak tanığa yalnızca belirli bir kişinin sosyal medya profilinin gösterilmesiyle gerçekleştirilen tanıma işlemi, kanuni teşhis usulüyle karıştırılmamalıdır.

Fotoğrafın güncelliği, hangi hesaptan elde edildiği ve kişinin olay tarihindeki görünümüyle uyumu da önem taşır. Kolluk tarafından önceden gösterilen bir sosyal medya fotoğrafının sonraki canlı teşhisi etkileyip etkilemediği araştırılmalıdır.

Fotoğraftan Teşhis ile Canlı Teşhisin Karşılaştırılması

Canlı teşhis, kişinin fiziksel özelliklerinin daha geniş biçimde gözlemlenmesine imkan verebilir. Fotoğraftan teşhis ise görüntünün açısı, çözünürlüğü, ışığı ve çekildiği tarihle sınırlıdır.

Buna karşılık canlı teşhisin her koşulda doğru, fotoğraftan teşhisin ise güvenilmez olduğu söylenemez. Her iki yöntemde de kanuni güvencelerin sağlanması ve tanığın ilk gözleminin niteliği belirleyicidir.

Ceza Yargılamasında Yüzleştirme İşlemi

CMK 52/2 Kapsamında Yüzleştirme

CMK m. 52/1, tanıkların ayrı ayrı ve sonraki tanıklar yanlarında bulunmaksızın dinlenmesini öngörür. İkinci fıkra ise soruşturma evresindeki yüzleştirme imkanını sınırlandırmaktadır.

Yüzleştirme, tanığın önceki anlatımından vazgeçmesini sağlamak veya belirli bir ifadeyi kabul ettirmek amacıyla kullanılamaz. İşlemin amacı, kimliğe ilişkin belirsizlikleri ve maddi olayın aydınlatılmasını etkileyen çelişkileri araştırmaktır.

Soruşturma Aşamasında Yüzleştirme Yapılması

Soruşturma evresinde yüzleştirme yapılabilmesi için gecikmesinde sakınca bulunan bir durumun veya kimliğin belirlenmesine ilişkin gerekliliğin mevcut olması gerekir.

Tanık anlatımları arasında herhangi bir farklılık bulunması, soruşturma sırasında sınırsız biçimde yüzleştirme yapılabileceği anlamına gelmez. İşlemin kanuni koşulları ve gerçekleştirilme nedeni değerlendirilmelidir.

Kovuşturma Aşamasında Tanıkların Yüzleştirilmesi

Mahkeme, aynı olaya ilişkin birbirini dışlayan anlatımların bulunması halinde tanıkları karşı karşıya getirerek çelişkilerin nedenlerini araştırabilir.

Özellikle failin kimliği, olayda kullanılan araç, saldırganın fiziksel özellikleri veya olayın gerçekleşme sırası hakkında uyuşmazlık varsa yüzleştirme, tanıkların hangi olguları doğrudan gördüğünün belirlenmesine katkı sağlayabilir.

Sanık ile Mağdurun Yüzleştirilmesi

Mağdurun sanığı daha önce tanıyıp tanımadığı veya olayın faili olarak nasıl belirlediği, yüzleştirme sırasında araştırılabilir. CMK m. 236/1 kapsamında mağdurun tanık olarak dinlenmesine ilişkin hükümler de dikkate alınmalıdır.

Ancak yüzleştirme her mağdur bakımından zorunlu değildir. Özellikle çocuklar ve korunması gereken mağdurlar hakkında özel usul güvenceleri bulunmaktadır. İşlemin gerekliliği, mağdurun korunması ile savunmanın delilleri sorgulama hakkı birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

SEGBİS Üzerinden Yüzleştirme

SEGBİS aracılığıyla kişinin yüzünün gösterilmesi, fiziksel yüzleştirmenin sağladığı bütün karşılaştırma imkanlarını her zaman karşılamayabilir. Boy, vücut yapısı, hareketler ve doğal ses gibi özelliklerin olayın failini belirlemede önemli olduğu davalarda bu sınırlılık özellikle belirgindir.

Sanığın duruşmada hazır bulunma hakkına ilişkin CMK m. 196 hükümleri de yüzleştirmenin hangi yöntemle gerçekleştirileceği değerlendirilirken dikkate alınmalıdır.

Teşhis İşleminin Güvenilirliğini Etkileyen Faktörler

Olayın Gerçekleştiği Ortam ve Görüş Koşulları

Tanığın faili ne kadar süreyle, hangi mesafeden ve hangi aydınlatma koşullarında gördüğü, teşhisin güvenilirliğini etkileyebilir. Gece gerçekleşen, kısa süren veya hareket halindeki olaylarda yüz özelliklerinin doğru hatırlanması güçleşebilir.

Tanığın olay sırasında faili doğrudan mı gördüğü, yoksa yalnızca kıyafetinden veya genel görünümünden mi tanıdığı araştırılmalıdır.

Failin Yüzünün Kapalı Olması

Maske, kask, kapüşon veya başka bir nesne nedeniyle yüzün önemli bölümünün görünmediği olaylarda teşhisin dayanağı daha dikkatli incelenmelidir.

Yüzünü görmediği kişinin yalnızca boyunu, kıyafetini veya yürüyüşünü hatırlayan tanığın sonradan yüz fotoğrafı üzerinden yaptığı teşhisin nasıl oluştuğu açıklığa kavuşturulmalıdır.

Olay ile Teşhis Arasında Geçen Süre

Olayın üzerinden uzun süre geçmesi, hatırlamanın doğruluğunu etkileyebilir. Bununla birlikte zamanın geçmesi tek başına teşhisin geçersiz olduğu anlamına gelmez.

Tanığın olaydan hemen sonra verdiği ilk tarif ile aylar sonra yaptığı teşhis karşılaştırılmalı, aradaki dönemde fotoğraf, haber veya başka anlatımlardan etkilenip etkilenmediği araştırılmalıdır.

İlk İfade ile Sonraki Teşhis Arasındaki Çelişkiler

Tanığın ilk ifadesinde failin belirgin özelliklerini tarif etmemesine rağmen sonraki aşamada tereddütsüz teşhis yapması, ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Önceki anlatımdaki fiziksel özelliklerin teşhis edilen kişiyle uyuşmaması halinde mahkeme, farklılığın nedenini araştırmalıdır. Çelişkilerin yalnızca tanığın sonraki ifadesini tercih ederek giderilmiş sayılması yeterli olmayabilir.

Yanlış Teşhis ve Belleğin Güvenilirliği

Teşhis eden kişinin kesin ifadeler kullanması, hatırlamanın mutlaka doğru olduğunu göstermez. Önceki fotoğraf gösterimleri, başkalarının anlatımları veya kolluğun yönlendirici soruları, tanığın sonraki seçimlerini etkileyebilir.

Mahkemenin değerlendirmesi, tanığın kendinden emin olup olmadığıyla sınırlı kalmamalıdır. İlk gözlem koşulları ve teşhis sürecinin bağımsızlığı araştırılmalıdır.

Usulsüz Teşhis ve Yüzleştirmenin Hukuki Sonuçları

PVSK Ek 6 Hükümlerine Aykırı Teşhis

Tek fotoğrafla teşhis yaptırılması, benzer görünüşlü kişiler kullanılmaması veya ilk eşkal tarifinin alınmaması gibi eksiklikler, işlemin hukuka uygunluğunu ve güvenilirliğini etkiler.

Her usul eksikliğinin aynı hukuki sonucu doğurduğu söylenemez. İhlalin niteliği, delilin elde edilme biçimi ve mahkumiyet üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Hukuka Aykırı Teşhis Tutanağının Delil Niteliği

Anayasa m. 38/6 ve CMK m. 217/2, hukuka aykırı elde edilen bulguların delil olarak kabul edilmesini ve hükme esas alınmasını sınırlandırmaktadır. CMK m. 206/2-a da kanuna aykırı elde edilen delillerin reddini düzenler.

Teşhis tutanağındaki eksikliklerin yalnızca şekli bir hata mı olduğu, yoksa işlemin hukuka aykırı biçimde elde edilmiş bir delil niteliği taşımasına mı yol açtığı somut olay bakımından belirlenmelidir.

Teşhis Tek Başına Mahkumiyete Esas Alınabilir mi?

Kanuni koşullara uygun teşhisin her olayda tek başına mahkumiyet için yeterli olduğuna ilişkin genel bir kural bulunmamaktadır. Teşhisin güvenilirliği, tanığın faili görme koşulları ve diğer delillerle ilişkisi incelenmelidir.

Hukuka aykırı teşhis dışında güvenilir delil bulunmaması ise mahkumiyet bakımından daha ciddi bir sorun doğurur. Failin kimliğinin kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirlenemediği davalarda yalnızca teşhis tutanağının varlığı yeterli görülemez.

Yüzleştirme Yapılmadan Mahkumiyet Kararı Verilmesi

Her ceza davasında yüzleştirme yapılması zorunlu değildir. Ancak mahkumiyetin dayandığı tanık anlatımları arasında failin kimliğine ilişkin esaslı çelişkiler bulunuyorsa bunların giderilmesi gerekebilir.

Çelişkinin başka delillerle açıklığa kavuşturulamadığı ve yüzleştirmenin maddi gerçeğin belirlenmesi bakımından gerekli olduğu davalarda, bu işlem yapılmadan hüküm kurulması eksik araştırma oluşturabilir.

Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi

Teşhisin güvenilirliği konusunda giderilemeyen makul şüpheler bulunması halinde bunlar sanık aleyhine yorumlanamaz. Özellikle birden fazla kişinin fail olarak gösterildiği veya tanıkların farklı aşamalarda farklı kişileri teşhis ettiği davalarda kimlik uyuşmazlığı açıklığa kavuşturulmalıdır.

Suçun sanık tarafından işlendiği her türlü makul şüpheden uzak biçimde kanıtlanamıyorsa CMK m. 223/2-e kapsamında beraat kararı verilmesi gerekir.

Yargıtay Kararlarında Teşhis ve Yüzleştirme

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2026/26 Sayılı Kararı

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14 Ocak 2026 tarihli, 2024/439 E., 2026/26 K. sayılı kararı, teşhis ve yüzleştirme eksikliklerinin savunma hakkı ile bağlantısını göstermesi bakımından önemlidir.

Karara konu kasten öldürme davasında, olayın failinin kim olduğuna ilişkin tanık anlatımları arasında esaslı farklılıklar bulunmaktaydı. Bazı tanıklar soruşturma sırasında başka bir kişiyi teşhis etmiş, sonraki anlatımlarda ise kimlik konusunda belirsizlikler ortaya çıkmıştı.

Sanığın yargılama boyunca mahkeme huzurunda fiziken hazır edilmemesi, zorunlu nedenler açıklanmaksızın SEGBİS üzerinden katılımının sağlanması ve ilgili kişilerle usulüne uygun yüzleştirme yapılmaması birlikte değerlendirilmiştir.

Ceza Genel Kurulu, sanığın diğer ilgili kişiyle aynı duruşmada hazır edilerek görgü tanıklarıyla yüzleştirilmesini, fiziksel özellikler ve ses bakımından karşılaştırma yapılmasını ve tanık anlatımlarındaki çelişkilerin giderilmesini gerekli görmüştür.

Mahkumiyet hükmü, yüzleştirme eksikliğinin de dahil olduğu eksik araştırma ve savunma hakkının kısıtlanması gerekçeleriyle bozulmuştur. Karar, yalnızca SEGBİS aracılığıyla yüz gösterilmesinin her olayda yeterli kimlik araştırması sağlamayacağını ortaya koymaktadır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2016/262 Sayılı Kararı

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24 Mayıs 2016 tarihli, 2014/676 E., 2016/262 K. sayılı kararında, tek fotoğraf gösterilerek gerçekleştirilen teşhisin hukuka aykırılığı değerlendirilmiştir.

Hırsızlık olayına ilişkin yargılamada, suç eşyasını satın aldığını söyleyen kişinin anlatımları farklı aşamalarda değişmiş, sanığın fotoğrafı ise tek başına gösterilerek teşhis yaptırılmıştı.

Ceza Genel Kurulu, kanuni usule aykırı teşhis ile çelişkili tanık ifadeleri dışında sanığın suçunu kanıtlayan yeterli delil bulunmadığını belirterek mahkumiyet yerine beraat kararı verilmesi gerektiğini kabul etmiştir.

Kararın önemi, teşhis işleminin yalnızca sonucu üzerinden değil, gerçekleştirildiği yöntem ve diğer delillerle ilişkisi bakımından değerlendirilmesidir.

Çelişkili Teşhislerin Mahkumiyete Etkisi

Tanığın farklı aşamalarda farklı kişileri fail olarak göstermesi halinde, yalnızca mahkemenin doğru kabul ettiği teşhise dayanılması yeterli olmayabilir. Önceki anlatımın hangi koşullarda verildiği ve sonraki değişikliğin nedeni açıklığa kavuşturulmalıdır.

Özellikle failin kimliğine ilişkin kesinlik sağlanamayan davalarda teşhis kayıtlarının, kamera görüntülerinin ve tanık anlatımlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Teşhis ve Yüzleştirme İşlemlerine Karşı Savunma

Teşhis Tutanağının Hukuka Uygunluğunun Denetlenmesi

Teşhis tutanağının incelenmesinde Cumhuriyet savcısının talimatı, ilk eşkal tarifi, teşhise katılan kişilerin özellikleri, işlemin tekrarlanması ve şüphelinin grupta bulunmayabileceğine ilişkin bilgilendirme araştırılmalıdır.

Teşhis fotoğrafları veya görüntüleri bulunmuyorsa işlemin hangi koşullarda gerçekleştirildiğinin sonradan doğrulanıp doğrulanamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

İlk İfade ve Teşhis Kayıtlarının Karşılaştırılması

Tanığın olaydan hemen sonra verdiği ilk ifade, teşhisin güvenilirliğinin değerlendirilmesinde önemli bir karşılaştırma kaynağıdır.

İlk anlatımda belirtilen fiziksel özellikler, olayın gerçekleştiği koşullar ve failin görülme süresi sonraki teşhis tutanağıyla karşılaştırılmalıdır. Tanığın daha önce aynı kişinin fotoğrafını görüp görmediği de araştırılabilir.

Tanıkların Duruşmada Dinlenmesi ve Sorgulanması

CMK m. 201 kapsamında müdafi, mahkemenin yönetiminde tanıklara doğrudan soru yöneltebilir. CMK m. 210/1 ise olayın delili bir tanığın açıklamalarından ibaretse bu tanığın duruşmada mutlaka dinlenmesini öngörmektedir.

Tanığın faili ne zaman, nerede ve hangi koşullarda gördüğünün sorgulanması, teşhis işleminin güvenilirliğinin değerlendirilmesine katkı sağlar.

Tanığın kimliğinin korunması gereken davalarda ise özel usul güvenceleri bulunmaktadır. Bu konunun delil değeri ve savunma hakkıyla ilişkisi gizli tanık beyanlarının ispat gücü hakkındaki makalemizde ayrıca açıklanmaktadır.

Yeniden Teşhis veya Yüzleştirme Talebi

Teşhiste usulsüzlük bulunduğu veya failin kimliğine ilişkin ciddi çelişkilerin giderilemediği ileri sürülerek ek araştırma talep edilebilir.

Ancak aynı tanığa aynı şüphelinin tekrar gösterilmesi, önceki yönlendirmelerin etkisini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Yeniden yapılacak işlemin delil değerinin, tanığın önceki teşhis deneyimleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekir.

İstinaf ve Temyiz Denetimi

Hukuka aykırı teşhise dayanılarak mahkumiyet kurulması, yüzleştirme yoluyla giderilmesi gereken çelişkilerin araştırılmaması veya savunmanın tanığa soru yöneltme hakkının hukuka aykırı biçimde sınırlandırılması kanun yolu incelemesine konu olabilir.

CMK m. 289/1-h ve 289/1-i kapsamında savunma hakkının önemli hususlarda sınırlandırılması ve hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması, hukuka kesin aykırılık nedenleri arasında düzenlenmiştir.

Kanun yolu değerlendirmesinde işlemin hangi kanuni kurala aykırı olduğu, ihlalin niteliği ve mahkumiyetin dayandığı delillerle ilişkisi somut olarak ortaya konulmalıdır.

Teşhis ve Yüzleştirmenin Delil Değerine İlişkin Hukuki Değerlendirme

Teşhis ve yüzleştirme, ceza muhakemesinde failin kimliğinin belirlenmesi ve olayın aydınlatılması için kullanılabilecek işlemlerdir. Ancak bu işlemlerin sonucuna önceden belirlenmiş kesin bir ispat gücü tanınamaz.

Teşhisin hukuka uygunluğu, işlemin gerçekleştirilme yöntemi üzerinden değerlendirilirken güvenilirliği, tanığın ilk gözlem koşulları ve diğer delillerle ilişkisi dikkate alınarak belirlenmelidir. Yüzleştirme bakımından ise giderilmesi gereken çelişkinin maddi olay ve mahkumiyet üzerindeki etkisi önem taşır.

Bir kişinin fail olarak teşhis edilmesi ile isnat edilen suçu işlediğinin hukuken kanıtlanması aynı değildir. Teşhis ve yüzleştirme sonuçları, ceza muhakemesinin ispat kuralları ve savunma hakkına ilişkin güvenceler içinde değerlendirilmelidir.

Kaynaklar: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (m. 36 ve 38), 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu (Ek m. 6), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 52, 81, 196, 201, 206, 210, 217, 223, 230, 236 ve 289), 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.01.2026 tarihli 2024/439 E., 2026/26 K. sayılı kararı, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.05.2016 tarihli 2014/676 E., 2016/262 K. sayılı kararı.

Yazar

Av. Ramazan Sertan Safsöz

Kurucu Avukat

Teknik mahiyeti güçlü uyuşmazlıklarda ceza hukuku ile bilişim hukuku kesişiminde yürüttüğü çalışmalarıyla tanınmaktadır. Özellikle dijital delillerin belirleyici olduğu soruşturma ve kovuşturmalarda, elektronik cihaz incelemeleri, iletişim verileri ve sayısal / mali kayıtlar etrafında şekillenen hukuki uyuşmazlıklar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu çerçevede, teknik inceleme ile hukuki değerlendirmeyi aynı düzlemde ele alan ve yerleşik kabullerin ötesine geçen savunma yaklaşımları geliştirmektedir.

İletişim

Yasal Uyarı

Bu makaledeki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Bu nedenle, hukuki durumunuza uygun değerlendirme için profesyonel destek alınması gerekir.